hamburger-icon

Kliker.info

Muharem Bazdulj : Sve je nemoguće

Muharem Bazdulj : Sve je nemoguće

02 Januara
18:54 2014
Piše : Muharem Bazdulj (Oslobođenje)

Zeznuta je stvar kontekst, a još zeznutija izvlačenje iz konteksta. Mnoge literarne reputacije kod nas, naročito negativne, baziraju se na izvlačenju iz konteksta pojedinih rečenica iz pojedinih književnih djela, rečenica koje, što je naročito paradoksalno, često potiču iz priča i romana, a ne, recimo, memoara i esejistike, rečenica, dakle, koje izgovaraju pojedini likovi, a onda se te rečenice pripišu piscu kao da su, tobože, njegovo mišljenje i njegov program. U tom smislu kod nas, već tradicionalno, najgore prolaze Andrić i Njegoš. Način na koji se kod nas, naročito u posljednje vrijeme i naročito u bošnjačkim mainstream akademskim tumačenjima, dezavuiraju Andrić i Njegoš podsjeća zapravo na hipotetsku situaciju u kojoj bi neko Agathu Christie, recimo, proglasio najvećim masovnim ubicom u engleskoj istoriji jer, eto, u skoro svakoj od njenih knjiga, a ima ih blizu stotinu, padne pokoja mrtva glava, a uvijek od ljudske ruke, ruke nekog od njenih likova, njenih autorskih kreacija.

Godina na izmaku bila je i godina u kojoj se obilježavalo dvije stotine godina Njegoševog rođenja. Prošla je ta godišnjica prilično gluho, uz nekoliko izuzetaka, no pohvalno je i pozitivno da je upravo ovih dana Adnan Ćirgić plastično ilustrovao besmislenost najčešćih argumenata protiv Njegoša navodeći zapravo neke druge njegove stihove, mnogo rjeđe citirane, a na tragu kojih bi se mogla braniti neka sasvim suprotna teza od one u posljednje vrijeme široko rasprostranjene među dijelom bošnjačke intelektualne elite, a po kojoj bi Njegoš bio “genocidan pisac”. Neki od stihova koje Ćirgić navodi su sljedeći: “O, Stambole, zemaljsko veselje, kupo meda, goro šećera, Bog iz tebe samo begeniše črez proroka sa zemljom vladati.”; pa kaže za islam “Kakva vjera sa ovom da se mjeri, kakav oltar bliže neba stoji?”; ili onaj: “Vuci su ti ljuto pogladnjeli, nek ti sine sablja damaskija, da ne laju paščad na Proroka”. Naravno, i ovi su stihovi izvađeni iz konteksta, no oni koji svoje stavove baziraju na stihovima koje su sami birali, a takođe izvađenim iz konteksta, trebali bi shvatiti da se njihovo oružje može okrenuti i protiv njih.

Ima, međutim, i situacija kad vađenje iz konteksta može biti duhovito i otkrivalačko. Ima ona pjesma Duška Trifunovića, velikoj većini ljudi poznatija po Zdravku Čoliću, nego po Trifunoviću, pjesma što se zove “Glavo luda”. Kao i često kod Duška Trifunovića, pjesma je bolja i dublja nego na prvi pogled izgleda. E sad, ima savremeni slovenački pisac Dušan Čater jednu priču koju otvara motom uzetim iz ove pjesme. Stih koji Čater uzima za moto glasi: “Sve je nemoguće”. Naravno, Čater stih vadi iz konteksta; ne kaže Trifunović tek tako “Sve je nemoguće”, nego kaže da “ako nije srce vruće”, onda je sve – nemoguće. I dobar je Trifunovićev stih, no meni se, naročito kad je riječ o opštoj društvenoj situaciji u Bosni i Hercegovini, sve češće javlja Čaterova “intervencija” koja od Trifunovićevog stiha pravi gotovo kafkijansku dijagnozu. Na stranu okolnosti, na stranu srce, vruće ili nevruće svejedno, u Bosni i Hercegovini se ništa ne može promijeniti, u Bosni i Hercegovini je sve – nemoguće.

Pred nama je 2014. godina, izborna godina, godina u kojoj će se obilježiti stota godišnjica Sarajevskog atentata, godina u kojoj, kako piše The Economist, Bosna i Hercegovina spada među države kojima prijeti veliki rizik od socijalnih nemira. Godina koja upravo ističe u političkom je smislu potpuno izgubljena. Domaći političari nisu bili u stanju da naprave minimum minimuma, da se dogovore oko najbanalnije i najkozmetičkije moguće promjene Ustava i Izbornog zakona, da omoguće, čisto formalno, pravo pripadnicima nacionalnih manjina da budu birani u Predsjedništvo BiH i Dom naroda državnog parlamenta. I “aprilski paket” i “butmirski” i oni skoro zaboravljeni neformalni “butmirski plus” i “butmirski minus” paket sada se doimaju kao koraci od sedam milja. I usprkos svim obećanjima, čini se nemogućim da  sada u cajtnotu dođu do bilo kakvog rješenja. I dalje se oni svi provizorno kunu u Evropsku uniju. I mada je jasno da EU više nije što je bila, mada Hrvatska poslije prvih pola godine članstva ima veće probleme nego kad nije bila članica, u nedostatku ikakve promišljene alternative, sa Evropskom unijom kao postavljenim ciljem, jasno je da rezultate ovih vlasti treba mjeriti i po tački do koje su stigli u EU integracijama. U vremenu mandata ove vlasti, Crna Gora je već debelo zagazila u pregovore, Srbija je uspjela da obezbijedi otvaranje pregovora, tako da i u regionalnom kontekstu, Bosna i Hercegovina polako postaje izolovano ostrvo. Sve je manje onih, ako ih uopšte više i ima, koji iz bh. perspektive naslućuju ikakav utopijski horizont. Mada su u brojnim komentarima tzv. JMBG protesti izazvali revolucionarni žar, uskoro su čak i njihovi najstrastveniji medijski gurui i pokrovitelji shvatili da je bez ozbiljne političke artikulacije (koje niti ima niti se naslućuje da bi je moglo biti) realan domet takvih uličnih ekscesa nepopravljivo ograničen na tek još jednu prolaznu informaciju u društvu tabloidnog spektakla. I tako se u bosansku 2014. godinu ulazi, čini mi se, pod motom “Sve je nemoguće”, kao u pomenutu Čaterovu priču. Usput, priča ima i sasvim prigodan naslov; zove se, naime, “Džehenem”.

Podijeli

Komentari

Još nema komentara

Komentariši

Napiši komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena.
Obavezna polja su označena *

Idi na alatnu traku